Το Ecofilms ’09 καλωσορίζει την έναρξη της συνεργασίας του με το κινηματογραφικό αρχείο του Πολεμικού Μουσείου.

Μια σύντομη εισαγωγή

Το κινηματογραφικό αρχείο του Πολεμικού Μουσείου δημιουργήθηκε το 1979 από ταινίες που υπήρχαν στην κατοχή του Ελληνικού στρατού από την παλιά τηλεόραση των ενόπλων δυνάμεων (ΤΕΔ, ΥΕΝΕΔ).

Μετά από μεγάλη έρευνα σε Ευρώπη και Αμερική, το αρχείο κατάφερε να αποκτήσει οτιδήποτε έχει σχέση με την Ελλάδα από το 1897 μέχρι και το 1935 και σε συνδυασμό με την απόκτηση του αρχείου του Γ. Φιλή που είχε κάνει την ίδια έρευνα πολύ πιο αναλυτικά, του έδωσαν τη δυνατότητα να διαθέτει υλικό σχεδόν για κάθε ιστορικό γεγονός που συνέβη στην Ελλάδα και κινηματογραφήθηκε σε αυτή τη περίοδο.

Το σπουδαιότερο όμως και σπανιότατο υλικό είναι αυτό που έχει αποκτήσει από ιδιώτες δωρητές που είτε το είχαν στην κατοχή τους από τρίτους είτε οι ίδιοι ερασιτεχνικά το είχαν κινηματογραφήσει. Το 1980 αγοράστηκε από τους Γερμανούς όλο το υλικό των επικαίρων 1941-1942 που αφορούσε την Ελλάδα, όπως επίσης μεγάλο μέρος των Ιταλικών και Αγγλικών επικαίρων. Η συλλογή συμπληρώθηκε και με το αρχειακό υλικό που αποκτήθηκε για τις παραγωγές του Κώστα Σισμάνη για το Μουσείο και την ΥΕΝΕΔ.

Το οπτικοακουστικό αρχείο του Πολεμικού Μουσείου έχει ακόμη στη κατοχή του υλικά που αφορούν την Κύπρο από το 1950 και μετά.

Όλο το υλικό του αρχείου είναι σε φιλμ 16μμ και 35μμ και καταβάλλεται μια συστηματική προσπάθεια με πολύ καλά αποτελέσματα για την ψηφιοποίηση του και αξίζει να σημειωθεί ότι η ψηφιοποίηση του αρχείου γίνεται με πόρους του Πολεμικού Μουσείου και μόνον.

Σημαντικό μέρος του αρχείου κατέχουν οι 350 βιντεοσκοπημένες συνεντεύξεις –καταγραφές- με άτομα που είχαν λάβει μέρος σε μεγάλα ιστορικά γεγονότα και ζουν ακόμη.

Την όλη εικόνα συμπληρώνει ένα μικρό αλλά πολύ σπάνιο ηχητικό αρχείο με περιγραφές γεγονότων από το 1904 μέχρι και το 1941.

Κάθε λαός οφείλει να γνωρίζει και να διατηρεί ζωντανές στη μνήμη τις ρίζες, τις παραδόσεις και την ιστορία του, καθώς στο σύνολό τους ορίζουν την ταυτότητά του. Η ανάγκη αυτή γίνεται πιο επιτακτική ιδιαίτερα σε μία εποχή όπου κάθε πολιτισμική ιδιαιτερότητα απειλείται από την επέλαση της παγκοσμιοποίησης. Η γνώση του ιστορικού παρελθόντος ενός έθνους, επομένως, καθίσταται αναγκαία προκειμένου να μη σβήσει η «φλόγα» της εθνικής του συνείδησης, από την οποία εξαρτάται η ίδια η ύπαρξή του.

Στην Ελλάδα, ειδικότερα, το χρέος του Έλληνα να γνωρίζει τη μακρά και πολυκύμαντη ιστορία του Έθνους του είναι βαρύ, καθώς έχει να λογοδοτήσει ενώπιον των ηρώων εκείνων και μαρτύρων που θυσίασαν τη ζωή τους στο βωμό μίας ελεύθερης πατρίδας.

Για το σκοπό αυτό, το Πολεμικό Μουσείο που εγκαινιάστηκε τον Ιούλιο του 1975 αποπειράται να προβάλλει και να διδάξει την ενιαία, και αδιάσπαστη στους αιώνες, Ελληνική Πολεμική Ιστορία. Φιλοδοξεί να παρουσιάσει την πορεία που ακολούθησε ο Ελληνισμός από τη στιγμή της γένεσής του μέχρι και τα τέλη του 20^ου αιώνα, μέσα από το πρίσμα των ιερών αγώνων για τη διαφύλαξη της συνέχειας του Έθνους.

Στα πλαίσια της αποστολής και πολιτισμικής προσφοράς του Πολεμικού Μουσείου είναι και το κινηματογραφικό του αρχείο. Λειτουργεί από το 1979 και περιέχει υλικό από το 1897 μέχρι σήμερα. Οι εικόνες αυτές, είναι προϊόν της ριψοκίνδυνης προσπάθειας των κινηματογραφιστών της εποχής να καταγράψουν αυθεντικά πολεμικά γεγονότα, πολιτική επικαιρότητα αλλά και γεγονότα της καθημερινής ζωής. Μερικά αποσπάσματα από το υλικό αυτό θα προβληθούν στο Ecofilms 2009.

Ελπίζουμε το κοινό της Ρόδου, να παρακολουθήσει αυτά τα σπάνια κινηματογραφικά αποσπάσματα. Η δική μας προσπάθεια είναι, μέσα από τις μικρές μας δυνάμεις, να ευαισθητοποιήσουμε τους αρμοδίους αλλά και τους δημιουργούς και νέους σκηνοθέτες για την σπουδαιότητα και χρησιμότητα των κινηματογραφικών αρχείων. Παράλληλα αναδεικνύουμε τον πλούτο του αρχειακού υλικού που έχει το Πολεμικό Μουσείο, και ανήκει σε όλους τους Έλληνες. Ο πλούτος αυτός δεν πρέπει να βρίσκεται μέσα στις αποθήκες αλλά να προσφέρεται στο κοινό και ειδικά στη νέα γενιά που πρέπει με κάθε τρόπο να τον γνωρίσει.

Κωνσταντίνος Τσιμόγιάννης, Αντιστράτηγος

Πρόεδρος του Δ.Σ. του Πολεμικού Μουσείου

Η Αθήνα στην Κατοχή (πλάνα από την ερασιτεχνική ταινία του Άγγελου Παπαναστασίου), 10’

Ο Αγγελος Παπαναστασίου είναι ο πρώτος "πολεμικός ανταποκριτής" της Κατοχής.

Είχε αγοράσει, πριν από τον πόλεμο, μια μικρή κινηματογραφική μηχανή.

Την έκρυψε σε ένα τενεκεδάκι και έβγαινε στους δρόμους της Αθήνας στα Νοσοκομεία τα Νεκροταφεία την αγορά και κατέγραφε εικόνες από την ζωή της πόλης την περίοδο της Κατοχής.

Ιερός Λόχος Μέσης Ανατολής, 10’

Ο Ιερός Λόχος ήταν μια ελληνική στρατιωτική "μονάδα ειδικών δυνάμεων" που συγκροτήθηκε κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου το 1942 στη Μέση Ανατολή, και αποτελείτο εξ ολοκλήρου από Έλληνες αξιωματικούς και των τριών όπλων.

Πλάνα από την εκπαίδευση και την δράση του στην Μέση Ανατολή το Λίβανο και την Ισμαηλία καθώς και τα νησιά των Δωδεκανήσων παρουσιάζονται.

Επιχειρήσεις στο Αιγαίο-Ρήγας Ρηγόπουλος, 15’

Ο Ρήγας Ρηγόπουλος ήταν υπολοχαγός του Ιερού Λόχου και κυβερνήτης ενός επιταγμένου καϊκιού σφουγγαράδων, οι οποίοι αποτελούσαν και το πλήρωμά του.

Ως μέρος του Αγγλοελληνικού Στολίσκου (Anglo-Hellenic Flotilla) μετέφερε πολεμιστές και εφόδια στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, με ταχύτητα 8 μίλια την ώρα.

«Μας είπαν ότι ο πόλεμος ο δικός μας θα ήταν ανορθόδοξος, ότι θα είμαστε πειρατές. Σηκώναμε την τούρκικη σημαία στα τούρκικα ύδατα και σε αυτά που ήταν υπό γερμανική κατοχή παριστάναμε τους ψαράδες», διηγήθηκε ο Ρηγόπουλος.

«Μια μέρα ένας άλλος καπετάνιος κατέλαβε ένα πολύ μεγαλύτερο γερμανικό πλοίο, σαν πειρατής, με ρεσάλτο. Μας το έφερε εκεί που γιορτάζαμε το Πάσχα, σε τουρκικά ύδατα, υπό την προστασία του Αλλάχ». Έδρασε σε όλα τα νησιά των Δωδεκανήσων και κυριότερα στην Ρόδο.